Haberler

[SEÇİM 2019] Ukrayna’nın yeni lideri bir komedyen Zelenskıy olabilir

Aslında bir komedyen olan Volodımır Zelenskıy yakında Ukrayna’nın yeni devlet başkanı olabilir. Zelenskıy’nin şaşırtıcı yükselişi Ukrayna siyasetinin gündemine bomba gibi düştü. Peki bu beklenmedik başarının sırrı ne?

Kaderin cilvesidir ki, Ukrayna Devlet Başkanlığı seçimleri 31 Mart’ta yapılacak. Yani geçici sonuçlar, ertesi gün, 1 Nisan şakalarının yapıldığı günde açıklanacak. Ukrayna’da basılan oy pusulalarında bu durumdan özellikle keyif alan bir aday var: Komedyen Volodımır Zelenskıy.

Zelenskıy, bir Ukrayna gazetesine yaptığı açıklamada, “1 Nisan benim zaferim için kusursuz bir tarih. Ben nihayetinde palyaçoyum, değil mi?” demişti.

Mizah anlayışı çift anlamlılık, ironi ve göz kırpmalar üzerine kurulu olan ve hiçbir siyasi deneyimi olmayan Volodımır Zelenskıy,yalnızca birkaç ay içinde seçimlerin favorilerinden biri haline geldi. Anketler, komedyenin yüzde 20 ila 25 dolayında oy alacağını ortaya koyuyor.

Bu oranla Zelenskıy, ülkenin şu anki devlet başkanı Petro Poroşenko ve muhalif lider ve eski başbakan Yulia Timoşenko’dan daha fazla desteğe sahip. Dolayısıyla Zelenskıy’nin ikinci tura kalması son derece olası. Peki komedyen bu noktaya gelmeyi nasıl başardı?

www.UkraynaHaber.com

KOMEDYENDEN ADAY NASIL OLUR?

41 yaşındaki Zelenskıy kendine özgü, boğuk bir ses tonuna sahip, orta boylu ve enerjik bir adam. Bir profesörün oğlu olan Zelenskıy, Ukrayna’nın güneydoğusunda bulunan ve ülkenin demir cevher sanayiinin kalbi olan Krıvıy Rih’in yerlisi. Ukrayna’nın en ünlü ve en başarılı komedyeni olarak görülen Zelenskıy’nin uzmanlık alanı, siyasi hiciv.

Zelenskıy yaklaşık 20 yıldır, bir grup kabare sanatçısıyla birlikte ülkenin önde gelen siyasetçileriyle alay etmekle meşgul. İsmini Krıvıy Rih’teki bir ilçeden alan “Studio Kwartal 95” grubu, sahneye çıkmalarının yanı sıra televizyon için üretilen komedi prodüksiyonlarında da yer alıyor. Bunlardan birinde Zelenskıy, devlet başkanı seçilen bir tarih öğretmenini oynuyor. Zelenskıy kısa süre öncesine kadar kimsenin adını duymadığı yeni partisini tanıtmayı da bu karakteri oynadığı “Halkın Hizmetkârı” isimli diziyle başardı.
Zelenskıy karşıtları, kendisinin bağımsız bir siyasi figür olmadığını ve etki alanı geniş Dniprolu iş adamı İhor Kolomoyski ile bir ittifak içerisinde bulunduğunu söylüyor. Bu ittifakın amacının da şu anki devlet başkanı Poroşenko’nun yeniden seçilmesini engellemek olduğunu savunuyorlar. Zelenskıy, adaylığını yılbaşı gecesi, komedi programlarının yayınlandığı ve Kolomoyski’nin sahibi olduğu televizyon kanalı 1+1’de duyurmuştu. Sözkonusu duyuru videosu için Devlet Başkanı Poroşenko’nun mesajının yayın saati dahi ertelenmişti.

Pek de Poroşenko lehinde olmayan bu anlayışı anlamak aslında pek güç değil, zira Poroşenko ile Kolomoyski’nin geçmişte yaşadıkları anlaşmazlıklar şehir efsanesi değil. Bu anlaşmazlıkların temelinde, iki ismin petrol ve bankacılık sektörlerindeki farklı çıkarları yatıyor. Tüm bunların ötesinde, Zelenskıy ve Kolomoyski’nin siyasi bir işbirliğine gittikleri iddialarını her fırsatta inkar ettiklerini belirtmekte fayda var.

Zelenskıy seçmene ne vaat ediyor?

Bundan daha birkaç yıl önce hiç kimse Zelenskıy’nin bir gün devlet başkanlığı seçimine gireceğini düşünemezdi. Muhtemelen Zelenskıy’nin kendisi de. Komedyen bir keresinde bir dergiye verdiği röportajda, siyasetin karmaşık bir iş olduğunu ve kendisinin işinin şovmenlik olduğunu söylemişti.

O gün “Siyasetin dışında tanınmış kişilerin olmayacak vaatlerde bulunmaları basbayağı popülizmdir” diyen Zelenskıy, belli ki fikrini değiştirmiş görünüyor. Zira bugün kendisinin yaptığı şey, karşıtlarının saf popülizm olarak betimledikleri şeyden farksız. Komedyenin mizahi ifadelerle süslü seçim programı, “rüyaların Ukraynasını” vaat ediyor: Yolsuzluğun olmadığı, maaşların yüksek olduğu, hızlı internete ve iyi yollara sahip bir Ukrayna.

Aynı zamanda halka daha fazla iktidar vermeyi vaat eden komedyen, daha fazla referandumdan, daha fazla adalet ve daha fazla güvenlikten bahsediyor. Ukrayna’nın doğusundaki savaşın sona ereceğini de söyleyen Zelenskıy, bunun nasıl başarılabileceğine ilişkinse pek bir bilgi vermiyor, “yalnızca müzakere ederek” demekle yetiniyor. Kiev’de seçim sürecini gözlemleyen bazı kişiler, sürecin en sevilen adayı olan Zelenskıy’nin bilgi eksikliğini göz önüne çıkarmamak için televizyon programlarına çıkmaktan kaçındığını söylüyor.

SİYASİ BİR HAYAL KIRIKLIĞININ SONUCU

Zelenskıy’nin elde ettiği başarının insanları şaşırtmasının nedenlerinden biri de, Ukrayna siyasetinde son zamanlarda ana akım olan şeylerin tam zıttının vücut bulmuş hali olması. Ekseriyetle Rusça konuşmayı tercih eden Zelenskıy, öncelikle Ukrayna’nın doğu ve güneyinde yaşayan, anadili Rusça olan topluluğu temsil ediyor.

Komedyen birkaç yıl önce yayınlanan şovunda bazı Batı yanlısı siyasetçilere yüklenmişti. Örneğin eski devlet başkanı Viktor Yuşçenko şovda saldırıya uğrarken, komedyen Rusya yanlısı Viktor Yanukoviç’e ise son derece hassas ve nazik davranmıştı. Zelenskıy’nin şovlarında Ukrayna vatanseverliği konusunu da işlediğine değinmekte fayda var, her ne kadar bu işleyiş pek dikkat çekici büyüklükte olmasa da.

Seçim sürecini takip edenler, Zelenskıy’nin başarısını, çok sayıda Ukraynalının yeni, kullanılmamış siyasi yüzlere duydukları hasret ile açıklıyor. Komedyen özellikle de onu tanıyan ve komik bulan genç seçmenden destek buluyor. Örneğin Poroşenko’nun hayal kırıklığına uğrattığı 31 yaşındaki yazılımcı Andriy, “Daha iyi bir şeyler başarabilecek tek aday bu” diyor. Andriy’e göre ülkedeki yolsuzluk “giderek daha da kötü” hale gelmiş.

Anketlerin ortaya koyduğu yüksek oy oranlarına rağmen, Zelenskıy’nin seçimlerden zaferle çıkması mümkün olsa da pek muhtemel gözükmüyor. Poroşenko’nun yeniden seçilmesini zorlaştırması ise son derece olası. Hatta Poroşenko’nun ikinci tura kalması bile zor. Halihazırdaki durumdan fayda sağlayacak isimlerin başında, anketlerde ikinci sırada yer alan Yulia Timoşenko geliyor: Poroşenko’nun hayal kırıklığına uğrattığı seçmenin gözünü ikinci sıraya çevirip Timoşenko’ya oy vermesi olası.

Zelenskıy devlet başkanı olamasa dahi ikinci tura kalması kendisi için dev bir başarı olur. Kendisi zira şu sıralar 2019 sonbaharındaki parlamento seçimleri için deyim yerindeyse “ısınıyor”. Komedyenin anketlerde ön sıralarda yer alan partisinin milletvekili seçimlerinden önemli bir zaferle çıkması işten bile değil.

Roman Gonçarenko © Deutsche Welle Türkçe

[SEÇİM 2019] Ukrayna’da seçimlerin favorisi: komedyen Volodımır Zelenskıy

Etiketler

Ukrayna Haber

Ukrayna'nın, ilk Türkçe haber sitesi.

Bir Cevap Yazın

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu