Al Monarda

Ukraynalı kadının temsili: Lesya Ukrayinka

Çağdaş Ukrayna’nın Fikri Mimarlarından Biri: Lesya Ukrayinka (1871-1913) Aslında bu ad onun mahlasıdır. Gerçek adı Larisa Kosaç olan şaire, 42 senelik uzun sayılmayacak ömründe bir taraftan sürekli hastalıklarla boğuşurken diğer taraftan Ukrayna’nın gelecek nesillerine inanılmaz derecede önemli ve büyük bir kültür mirası bıraktı.

25 Şubat 1871 doğumlu Lesya Ukrayinka’yı anmak üzere bu yıl 25 Şubat 2021 ‘de Grinçenko Üniversitesinin ve bu üniversitenin hocalarından Tatyana Mikoloyevna’nın da aralarında olduğu birçok akademik çevrenin iştirakı ile konferans gerçekleşecek.

Kaynaklar Ukraynaca ve İngilizce olarak Lesya Ukrayinka ‘ya dair birçok bilgi ve içeriği barındırmakla birlikte, maalesef Türkçe kaynakların olmadığını görüyoruz.

Ukraynaca kaynaklar döneminin yaşam şartları ve sağlık problemleri nedeniyle birçok ülkede bulunan Lesya Ukrayinka’nın bu vesileyle doğu araştırmaları da yaptığını yazmakta.

Kendisi, oldukça cesur, ileri görüşlü, zeki ve yetenekli bir kadın olarak biliniyor.

Yaşadığı dönemin elverişsiz hayat koşullarına rağmen yılmadan üretmeye, araştırmaya ve yazmaya devam etmiş.

Annesinin Lesya Ukrayinka’nın ağabeyinin okumasına destek olmasına rağmen Ukrainka’nın ise evden kendi kendine eğitim almasını yeterli görmüştür. Buna rağmen dört yaşında okuma yazma, altı yaşında ise çeşitli el becerileri kazanan Ukrainka ilk şiirini ise dokuz yaşında kaleme almıştır. Öğrendiği birçok dilde çeviriler yapmış hatta farklı dillerde eserler de yazmıştır.

Olumsuz aile şartları, hastalıkları ve karşılıksız aşkına rağmen zeka ve yeteneğini kullanabilen özel bir kadın, Lesya Ukrayinka.

Çünkü tüm zor şartlara rağmen insanlığını, acılarına rağmen mutluluğunu, hüznüne rağmen ise gülümsemesini korumuştur.

İnsanın insana toplumların toplumlara vereceği güzel dersler var hayatta. Bu kadın da tüm insanlığa tüm zor şartlara rağmen ayakta kalabilmeyi öğretmiştir yazdıklarıyla ve tüm yaşamıyla. Lesya Ukrayinka kısa ama dolu dolu geçirdiği hayatında kendi ülkesi ve insanlık için müthiş eserler vermiş ve vazgeçmeden çaba göstermiştir.

Çok çeşitli türlerde yazılar kaleme alan ve hatta şarkılar yazan Ukrainka 1 Ağustos 1913’te gençlik yıllarında yakalandığı kemik tüberkülozu hastalığına yenik düşerek hayatının baharında 42 yaşında Gürcistan’daki Surami kasabasında dünyaya veda etti. .

Ukraynalılar Lesya Ukrayinka’yı, milli şair Taras Şevçenko ve Bohdan Hmelnitskiy gibi en seçkin yurttaşlarından biri olarak adlandırmakta.

Lesya Ukrayinka’nın, Latince isimlendirdiği ‘Contra spem spero’ yani ‘umuda karşı umut’ şiirinden şu dörtlük onun yaşama karşı bakışına dair ne çok şey fısıldamaktadır:

Hayır, gözyaşlarımla gülmek istiyorum,

Felaketin ortasında şarkı söylemek,

Ümitsizce umuyorum,

Ben yaşamak istiyorum!

Üzücü düşünceler defolun.

Önemli eserlerinden “Lisova Pisnya – Orman Türküsü”, “Boyarına – Soylu Hanım” gibi tiyatroları, “Taka Yiyi Dolya – Kaderi Böyle”, “Bida Navçit – Musibet Nasihattir”, “Jal – Yazık” hikayeleri, “Na Krılah Pisen – Türkülerin Kanatlarında”, “Dumkı ta Mriyi – Düşünceler ve Hayaller”, “Vidhukı – Tepkiler” gibi şiir kitapları sayılabilir.

Türk ve İslam kültürü için de enteresan sayılabilecek birkaç eserini unutmamak gerekir. Bunlardan en önemlisi, 1907’de, evlendiği yıl yazdığı, bir aile hikayesinin anlatıldığı “Ayşa ta Muhammed” (Aişe ve Muhammed) adlı, Hz. Muhammed (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Hz. Ayşe (radıyallahu anhâ) arasında geçen, Hz. Ayşe’nin, peygamber kocasının vefat eden eski eşi Hz. Hatice (radıyallahu anhâ)’yı kıskanışını tasavvur eden bir drama eseridir. Ayrıca ömrü yetmediği için tamamlayamadan bıraktığı “İkbal Hanım” adlı bir uzun hikayesi de mevcuttur. Mısır’da bulunduğu zamanlarda yazdığı yazılar da yine bu niteliktedir.

Bugünkü Ukrayna’da neredeyse her şehirde onun adını taşıyan kütüphane, müze, tiyatro, bulvar mevcuttur. Ayrıca Ukrayna parası Hrivnya’nın 200’lük kupürlerinde de onun resmi vardır.

Al Monarda

Ukrayna Haber

Ukrayna'nın, ilk Türkçe haber sitesi.

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Başa dön tuşu