Haberler

Ukrayna Anayasa’sının tarihçesi

Ukrayna’nın topraklarında anayasaya benzer ilk kanunlar Kıyivska Rus döneminde vardı (Kıyivska Rus – bugünkü Ukrayna topraklarında bulunan ilk devletlerden biriydi). İlk kanunlara atıflar 10. yüzyılda Kıyivska Rus Devletinin Bizans Devleti ile yaptığı anlaşmalarda mevcut olmakla birlikte anayasal hükümler Ruska Pravda isimli bir hukuki eserde de yer almakta.

Ukrayna devletinin ilk Anayasası Viysko Zaporozke Devletinin (Zaporijjya Ordusu) Kanun ve Özgürlüklerinin Pakt ve Anayasaları” adlı 1710 tarihli bir eser sayılmaktadır. İşbu belge o zamanki Ukrayna nüfusunun önemli kısmını oluşturan Kozak Şurasında kabul edilip Dnipro Nehrinin Sağ Kıyısında bulunan Ukrayna kısmının o zamanki Hetmanı (Hükümdarı) Pılıp Orlık tarafından onaylanmıştı.

Ama Ukrayna’nın Bağımsızlığını kaybetmesiyle bu Anayasa girişimi sonuçsuz kaldı ilk Ukrayna Anayasası’nın Babası olarak tarihe geçen Pılıp Orlık Osmanlı topraklarına sığınmaya mecbur kaldı.

Bundan sonraki dönemlerde adalet, özgürlük, eşitlik ve kardeşlik gibi değerler Kırılo-Mefodiy Derneği’nin (1845-1847) çalışmalar ve belgelerinde yer almıştır. Uyumlu toplumun politik ve hukuki dayanağını oluşturmaya yönelik bir sonraki adımlar ise Mıhaylo Dragomanov ve Mıhaylo Hrushevskiy tarafından atılmıştır. Söz konusu teorik birikim, 1917 yılında Ukrayna’da meydana gelen siyasi gelişmelerine önemli ölçüde etkilemiştir.

20 Kasım 1917 tarihinde Ukrayna’nın Tsentralna Rada (Merkez Şura – Ukrayna’nın tarihinde ilk parlamento tipi seçimle oluşan merci) Ukrayna Halkına kişisel dokunmazlığı, ifade, basın, inanç ve toplantı özgürlüklerini tanıtan ve yeni Ukrayna Devletinin ilk Anayasası niteliğini taşıyan 3. Universal’ı (Bildirge) ilan etmiştir. 22 Ocak 1918 tarihinde ise Tsentralna Rada, Ukrayna Halk Cumhuriyeti’nin egemenlik ile bağımsızlığını ilan eden 4. Universal’ı onaylamıştır. Ukrayna Halk Cumhuriyeti’nin Anayasa Taslağı ise Sentralna Rada’nın yeni uygulamalarını ortadan kaldıran, 1918 yılının Nisan ayında meydana gelen darbe yüzünden yürürlüğe girmeye nasip olmadı.

10 Mart 1919 tarihinde, Bolşeviklerin Ukrayna’da Sovyet iktidarını kurmaya yönelik askeri mücadelenin esnasında, 3. Büyük Ukrayna Kongresinde ilk Ukrayna Sosyalist Sovyet Cumhuriyetinin (USSC) Anayasası kabul edilmiştir. SSCB’nin 1922 yılında kurulmasından sonra adı geçen Anayasa’da bazı değişiklikler yapılmıştır. Bundan sonra SSCB’nin yeni 1936 ve 1977 yılı Anayasalarına uygun olarak iki defa 1937 ve 1978 yıllarında USSC Anayasaları onaylanmıştır.

1990 yılında Ukrayna Devlet Egemenliği Deklarasyonu’nun onaylanmasıyla Ukrayna’da yeni Anayasal süreç başlatılmıştır.

Bir müddet sonra önemli tarihi gelişmeler meydana gelmiştir. Şöyle ki, 24 Ağustos 1991 tarihinde Ukrayna’nın Bağımsızlığı ilan edilmiş olup 1 Aralık 1991 tarihinde Ukrayna’nın Bağımsızlığı Kararnamesi’ni tasdik eden Genel Referandum gerçekleşmiştir. 1991-1996 yılları arasında Ukrayna Parlamento ve Devlet Başkanı tarafından ayrı olarak kurulan komisyonların çalışmalarının sonucunda birkaç Anayasa Taslağı hazırlanmıştır. Adı gecen taslaklar uzun süre tartışılmış olup değişiklikler yapılma ve tamamlanma sürecinden geçmiştir.

Ülkenin tüm siyasi güçler arasında varılan mutabakat sayesinde 28 Haziran 1996 gününde, yoğun çalışmalar sonucunda Ukrayna Parlamentosu Ukrayna Anayasasını ve söz konusu Anayasa’nın yürürlüğe girmesi ile ilgili Yasa’yı kabul etmiştir.

 

Bu haber WWW.UKRAYNAHABER.COM sitesi kaynak gösterilmesi ve aktif link verilmesi şartı ile kullanılabilir.

Daha Fazla Göster

Ukrayna Haber

Ukrayna'nın, ilk Türkçe haber sitesi.

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Başa dön tuşu