Haberler

Ailelerde sık karşılaşılan psikolojik sorunlar

Aile Yaşam Döngüsü Yaşam inişli çıkışlı bir yol. Büyümek, evlilik, çocuk sahibi olmak, yaşlı bir ebeveyne bakmak veya sevdiğimiz birinin ölümü gibi stres yaratan, baş etme yolları bulmamızı gerektiren hayat olayları ile dolu.

Bazılarımızın ebeveynleri hayatlarında daha önce çeşitli sorunlar yaşamış, hastalıklarla zayıf düşmüş olabilir. Sağ salim atlatmaya çalıştığımız savaşlar, ekonomik krizler gibi sosyal olaylar da olabilir. Bazen bu tür stres yaratan olaylar karşısında zorlanabiliriz veya adapte olma şeklimiz bizim için problem yaratabilir.

EVLİLİKTE UYUM
Evliliğin iki kişinin birleşmesi olduğuna inanılır. Oysa bu daha çok iki ailenin birleşmesidir. Evlenmeye karar vermek, planlamak, her iki ailenin istekleriyle baş etmek ve evli bir çift olmaya alışmak bazı çiftlerin atlatamadığı ciddi zorluklardır.

ÇİFT TERAPİSİNE İHTİYAÇ DUYACAKLAR MI ACABA?
Türkiye’de çiftin ilişkisinin üzerindeki en büyük yüklerden biri ebeveynlerden gelen baskıdır. Ebeveynlerin maddi desteğe ihtiyaçları olabilir; her hafta sonu bir arada olma isteği varsa aradaki sınırlar iç içe geçmiş demektir. Çift maddi olarak veya çocuk bakımı için ebeveyn desteğine ihtiyaç duyabilir; sonuç olarak ta çiftle geniş aile arasındaki sınır netliğini kaybeder. Bu durum üç veya daha fazla kuşağın aynı çatı altında yaşayadığı durumlarda daha da belirgindir.

Problemler genellikle insanların birbirlerine neyi nasıl söylediklerine dayanıyor.

Bazı çiftler birbirlerine duygu ve düşüncelerini açıkça ifade edebilirler. Konuşarak farklılıklarına bir çözüm getirirler. Bazıları ise çeşitli nedenlerle birbirlerine açık olmakta zorlanırlar. Eşlerden biri tıbbi veya psikolojik bir sorun nedeniyle veya çalışma saatlerinin ve kariyerlerinin baskısı altında ulaşılamaz olabilir.

Özellikle uzun süreli evlilikler gibi yakın ilişkilerde istek ve ihtiyaçlar açıkça ifade edilip duyulamadığında, cinsel sorunlar, aile içi şiddet, psikosomatik dediğimiz hastalıklar gibi semptomlar ortaya çıkabilir.

Bu hastalıklar, baş ağrısı, karın ağrısı, deri problemleri, astım gibi görünüşte tıbbi rahatsızlıklardır. Ancak duygusal tetikleyicilerle ortaya çıkarlar. Buzdağının ucu gibidirler. Kişinin altta yatan psikolojik sorunlarla baş etme kaynaklarının tükendiğine ve yardıma ihtiyaç duyduğuna işaret ederler. Yardım alınmaz ise kanser, ülser gibi gerçek fiziksel hastalıkların gelişmesine zemin hazırlar ve hem kişinin hem de ailenin yaşam kalitesi ciddi bir şekilde etkilenir.

Çiftler ne kadar süre birlikte geçirebildikleri veya boş zamanlarında ne yaptıkları ile ilgili konularda anlaşmazlık yaşayabilirler. Ebeveyn ve arkadaş ilişkilerin nasıl düzenlendiği, finans yönetimi kadar önemlidir. Kültürel normlara uyuyorsa ev işlerini paylaşıyorlar mı? Birçok çift ne zaman çocuk sahibi olacakları veya kaç çocuk istedikleri ile ilgili ortak kararları almakta zorlanır. Bu listeye daha başka konularda kolaylıkla eklenebilir!

Çiftlerden her biri kendi bakış açısının doğru diğerininkinin yanlış olduğuna tümüyle inanırsa tam bir çıkmaza girilmiş demektir. Bu gibi durumlarda evlilik danışmanlığı birbirlerinin görüşlerini farklı bir bakış açısından algılamalarına ve bu tür sıkıntıları aşmak için gerekli kaynakları harekete geçirmelerine yardımcı olur. Sonuç olarak çiftin sorun çözme becerisi iyileşir, gelecekte hayatın getirdiği zorluklar karşısında daha güçlü olurlar.

ÇOCUK SAHİBİ OLMAK
Çocuk yapmaya karar vermek bazı çiftler için sorun olabilir. Bazı kişiler çocuğun hayatlarını geri dönülmez bir biçimde değiştireceğini bilirler ve çocuğun aileye katılışını olabildiğince geciktirmek isterler. Çocukluklarında model alabilecekleri tatmin edici bir anne baba ilişkisinden yoksun olan kişiler ise ebeveyn olma becerileri konusunda kaygı duyarlar.

DOĞUM SONRASI DESTEĞE İHTİYAÇ VAR!
Aileye çocukların katılması bazen beklenmedik sonuçlar doğurur. Aile küçük canlının bakımını sağlayabilmek için kaynak bulmak zorundadır. Bebekte olan her türlü sağlık problemi ailenin adaptasyonunu biraz daha zorlaştırır. Geniş ailenin üzerine düşen roller ebeveynlerin beklentileri ile örtüşmeyebilir. Annenin bebekle ilgili yoğunluğu bazı babalara fazla gelir, eşlerini paylaşmakta zorlanabilirler. Bebeklerine bağlanamayan babalar duygusal olarak kendilerini kapatıp, dikkat çekmek için olur olmaz kavgalar çıkarabilirler; bilgisayarlarına sığınabilir, arkadaşları ile veya işte fazlaca zaman geçirirler.

Eşinin desteğini en çok ihtiyacı olduğunda alamaması annede görünüşü, kariyeri, bebeğe bakabilme becerisi ile ilgili kaygıları harekete geçirir. Bazı anneler aileye katılan yeni üyenin gelişine eşlik eden psikolojik ve fizyolojik değişimlerle baş edemeyerek doğum sonrası depresyon yaşarlar.

ÇOCUKLUKTA DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI
Aileleri terapiye getiren en yaygın zorluklardan biri çocuklarda ebeveynlerin baş etmekte zorlandıkları davranış problemleridir. Hiperaktivite yani aşırı hareketli olma durumu sıklıkla dikkat dağınıklığı ile birlikte kendini gösterir. Bu dönemde saldırganlık, çalma, yalan söyleme gibi davranışlar, tikler, takıntılar, korkular, kaygılar, kekemelik, kardeş kavgaları, cinsel ve psikosomatik problemler, altına yapma gibi sorunlar karşımıza çıkabilir. Ciddi hastalıklar ve sakatlıklarla baş edebilmek için birçok aile ya arkadaş ve aile üyelerinden veya eğitimli ruh sağlığı profesyonellerinden yardım alma ihtiyacı duyar.

Birçok aile bu tür problemleri aşmak için yardım alabileceklerini bilmiyorlar. Bazı aileler ise bir uzmanla görüşmeyi sosyal açıdan utanılacak bir durum olarak gördükleri için yardım istemeyi çok geciktiriyorlar. Belki yargılanmaktan veya eleştirilmekten korkuyorlar. Ne yazık ki bu tür gecikmeler ailelerde çekilen acıların artmasına neden oluyor!

GÜNAH KEÇİSİ
Bazı ailelerde bir çocuk veya aile üyesi yaşanılan her türlü sorunun kaynağı olarak görülebilir. Diyelim ki bir çocuk bu şekilde günah keçisi olarak görülüyor. Bunun sonucunda çocuk bir dizi duygusal ve davranışsal zorluk gösterir. Aile, psikolojik acılarının kaynağı olarak çocuğu görmekte haklı olduğuna inanır. Bu döngünün bir aile danışmanının katkısı ile durdurulması gerekir. Konunun uzmanı yetkin bir tedavi uzmanı, aile üyelerinin, tam tersini istemelerine rağmen çocuğun davranışının devam etmesine nasıl yol açtıklarını görmelerine yardımcı olur. Böylece çocukların yaşanan her problemin tek sebebi olarak algılanmalarının önüne geçilmiş olur ve çocuklar geleceklerini feda etmeden normal davranabilirler.

Akıllı, güçlü ve duyarlı bir çocuğun ebeveynlerinden birine eş olduğu durumlar vardır. Bunun nedeni ebeveynin hastalık, sakatlık veya kişisel bir kriz nedeniyle zayıf düşmesi olabilir. Böyle bir ilişki sadece çocuğun normal gelişimine zarar vermekle kalmaz aynı zamanda diğer ebeveyn ve kardeşlerle olan ilişkisinde de tepki almasına neden olur.

OKUL, AİLE VE ÇOCUK PSİKOLOJİSİ
Kısa bir süre için bile olsa günün bir kısmını okulda geçirmek bazı çocuklarda ciddi kaygılara neden olabilir. Bu ayrılık kaygısı, diğer adıyla okul fobisi çocuklarının eğitimlerinin ilk yıllarında ailelerin sıklıkla karşılaştıkları bir sorundur. Öğretmenlerle ve arkadaşlarla ilişkilerde zorluklar ortaya çıkabilir. Ders çalışma, ödev yapma, başarı düşüklüğü, motivasyon eksikliği veya öğrenme güçlükleri ailelerin okulla ilgili yaşadıkları sıkıntılar arasında önde gelenlerdendir. Çekingenlik, özgüven eksikliği, sosyal fobi, tikler, takıntılar, hiperaktivite, dikkat eksikliği, şiddet, hırsızlık, yalancılık, vb. gibi konular bu dönemde okul ortamında gündeme gelebilen rahatsızlıklardır.

Okullarda psikolojik danışmanlık yapan rehber öğretmenler olmasına rağmen çok kalabalık bir öğrenci grubuna hizmet vermek zorundadırlar; ayrıca ailelere yardımcı olma konusunda eğitim almamış olabilirler.

ERGENLİK
Çocukluktan yetişkinliğe geçerken rollerin, sorumlulukların yeniden tanımlanmaya ve değişmeye ihtiyaçları vardır. Özellikle ebeveynlerin korku ve beklentileri ile karmaşıklaşmışsa bu rol ve sorumlulukların bir aile terapisti ile birlikte netleştirilmesi herkesi rahatlatır. Bu korku ve beklentiler genellikle ebeveynin yaşam deneyimleri ile bağlantılıdır; bu deneyimler bugünün koşulları içinde konuşulmalı ve anlaşılmalıdır.

AİLE EKONOMİSİ
Aile üzerindeki ekonomik baskı çocuklar büyüdükçe artar. Eğitim için olabildiği gibi, bazı toplumlarda modaya bağlı suni baskılar da vardır.

Birçok aile için para kazanma, bütçe düzenlemesi, kaynakların kullanımı gibi konular problem olabilir. Bazı durumlarda sosyal olarak belirlenen maddi beklentiler ebeveynler için çok zorlayıcı olabilir ve ailenin keyfini tamamen kaçırır. Çocuklar arkadaşları gibi olmak için marka eşyalar isteyebilirler. At binme gibi pahalı aktiviteler de, özellikle aile bütçesi sınırlı ise sarsıcı olabilir. Bu tür konulara nasıl yaklaşıldığı aile üyelerinin kariyer seçimlerinde etkili olur.

ÇOCUKLAR EVLENİYOR
Çocuklar kendi ailelerini kurduklarında ebeveynlerin rolünün gene değişmesi gerekir. Evlilikte uyum bölümünde bahsettiğim gibi dedeler, anneanne ve babaanneler ilişkilerinin dozunu ayarlamakta zorlanabilirler. Yeni aileyi deneyimlerinden mahrum bırakmadan, kendi değerlerini ve sınırlarını geliştirebilecekleri şekilde özgür bırakabilmelidirler.

KUŞAKLAR ARASI AİLE İLİŞKİLERİ
Genç çift, çocuk sahibi olduğunda yardım istemekle bağımsızlıklarını korumak arasında gidip gelebilir; bu yüzden dedelerin, anneanne ve babaannelerin rollerinin oturması her zaman çok kolay olmaz.

YAŞLILIK DÖNEMİ VE YAŞLI BAKIMI
Yaşlanan kişi zaman içinde azalan bağımsızlığını sorun etmediğinde yaşlılık dönemi harika bir deneyime dönüşebilir. Bazı durumlarda çocuğuna yük olmamaya çalışan bir ebeveyn yetişkin çocukları için daha büyük bir sorun haline gelebilir. Bu dönemde aynı zamanda eş kaybı da olabilir. Eşi olmadan yaşamaya alışmak bazen zorlayıcı olur. Yaşlanan bedenin ve zihnin erdemli birikimini hem kişisel anlamda hem de toplum içinde aktif olarak paylaşarak mutlu olunabilir.

Ukrayna Haber

 

Ukrayna Haber

Ukrayna'nın, ilk Türkçe haber sitesi.

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Başa dön tuşu