Üslup Her Şeydir: Çobana Başka, Bakana Başka mı Konuşmalı?

Geçtiğimiz günlerde sosyal medyada Prof. Dr. Veysi Ceri’nin yaptığı iki paylaşım, kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.

Merve Taşkın için şöyle diyordu:

 “Arkadaşlar resmen orospuluk yaptığını söyleyen birine orospu demek suç mu? Şaka değil, cidden soruyorum.”

Bir diğer paylaşımda ise, kendi akademik emeğini ve mücadelesini anlattıktan sonra, bazı sosyal medya figürlerini hedef alarak şu ifadeleri kullandı:

 “Gençlerimiz eğitim-öğretimin ulvi yolundan saptırılıp bu çirkin bataklığa sürüklenmeye çalışılıyor… Kızlarımız doktor, öğretmen, hâkim savcı olmaktan nefret ettirilip resmen orospuluğa yönlendirilirken biz de mal mal izliyoruz.”

Bu ifadeler, yalnızca bir öfke patlaması değil; aynı zamanda üslup, etik, toplumsal sorumluluk ve ifade özgürlüğü gibi çok katmanlı meseleleri gündeme taşıyor. Bu yazıda, bu tartışmaları hem dilsel hem de insani açıdan ele alacağız.

🧭 Üslup Nedir?

Üslup, bir düşünceyi nasıl ifade ettiğimizdir. Aynı fikri farklı insanlar farklı biçimlerde anlatabilir. Kimisi sert, kimisi yumuşak; kimisi mecazlarla, kimisi doğrudan. Üslup, bir anlamda kişisel imzamızdır. Kullandığımız kelimeler, ses tonumuz, seçtiğimiz mecazlar, hatta susuş biçimimiz bile bu imzayı oluşturur.

🛡️ “Üslubumuzu Koruyalım” Ne Demek?

Bu ifade, çoğu zaman şu çağrıyı içerir:

– Saygılı kalalım.
– Tarzımızı bozmayalım.
– İmajımıza sadık kalalım.

Yani öfkelensek bile, haklı olsak bile, kendimizi ifade ederken sınırlarımızı bilelim. Çünkü üslup sadece bir biçim değil, aynı zamanda bir ahlak, bir değerler bütünüdür.

🎭 Herkese Aynı Üslup mu?

“Üslubum herkese aynı mı olmalı? Hem çobana hem bakana?” diye sordum kendime. Cevap net: Hayır.

Ama bu “ikiyüzlülük” değil. Bu, iletişimde adalet demek. Çünkü:

– Çobana samimi, mecazlı, halk diliyle konuşursun.
– Bakana ölçülü, kurumsal, net bir dille hitap edersin.
– Çocuğa neşeli ve sade,
– Dosta içten ve esprili,
– Yas tutana sessiz ve dokunaklı…

Ama tüm bu farklılıklarda değişmeyen bir şey vardır: öz. Yani senin niyetin, karakterin, saygın.

⚖️ Peki Ya Bu Paylaşım?

Prof. Ceri’nin ifadeleri, içerik olarak bazı toplumsal kaygılara işaret ediyor olabilir: gençlerin rol modelleri, sosyal medya etkisi, aile yapısındaki dönüşüm… Ancak bu kaygılar, kullanılan dilin sertliği, cinsiyetçi tonu ve hakaret içeren kelimeleri nedeniyle gölgede kalıyor.

– “O…” kelimesi, Türkçede ağır bir hakaret olarak algılanır. Cinsiyetçi, aşağılayıcı ve şiddet içeren bir çağrışımı vardır.
– “Mal mal izliyoruz” gibi ifadeler, öfkeyi ifade etse de, kamuya açık bir platformda bir profesörden beklenen ölçülülükle bağdaşmaz.
– Toplumsal eleştiri yapılabilir, yapılmalıdır da. Ama bu, insan onurunu zedelemeden, genellemeden, dışlamadan yapılmalıdır.

🌱 Üslup Bir Seçimdir

Üslup, sadece kelime seçimi değil; karakterin dışa vurumudur.
Üslup, sadece “ne söylediğin” değil; nasıl söylediğindir.
Üslup, sadece iletişim değil; bir duruş, bir sorumluluktur.

✨ Son Söz: Üslubunla Hatırlanırsın

Bir gün biri seni hatırlayacak. Belki söylediklerini unutacak. Ama nasıl söylediğini, hangi tonda, hangi kalple söylediğini hatırlayacak.

O yüzden ister çobana, ister bakana konuş…
Üslubun değişebilir. Ama özün sabit kalsın:
Saygı, samimiyet, adalet, zarafet.

🖋️ Yazan: Yunus Erdoğdu ile birlikte, Copilot